Nierozerwalną częścią aikido jest aikiken (tłum. ken – miecz). Jest to dział technik z wykorzystaniem drewnianego miecza – tzw. bokken . Bokken nie jest niczym nowym we współczesnych sztukach walki, niegdyś miał również swoje zastosowanie w codziennym treningu samurajów. Techniki miecza przekazane przez O’Senseia – Hirokazu Kobayashiemu pochodzą w większości ze stylu Yagyu którego prekursorem był Yagyu Munenori. Występują również nawiązania do innych metod posługiwania się mieczem, chociażby: iaido i daito ryu.

Zasadniczą cechą różniącą aikiken od swych przodków jest brak gardy. Zgodnie z zasadami aikiken występowanie gardy uniemożliwia bezpośredni atak bez uprzedniego jej rozbicia. Stąd wszystkie techniki aikiken zaczynają się od odsłonięcia, tj. opuszczenia gardy bokken , bądź co jest wspólne z iaido z mieczem schowanym u lewego boku. Ze szkoły Yagyu zaczerpnięte jest również przyjmowanie pozycji hanmi (boczne ustawienie tułowia) ze sprofilowaną głową oraz stopą nogi wykrocznej ustawioną do przodu w linii centralnej. Dzięki takiemu ustawieniu tori znajduje się w korzystnym dystansie względem atakującego uke.

Wszystkie formy aikiken, choć swoje korzenie mają w starych stylach władania mieczem, to oparte są o podstawowe zasady aikido. Studiowanie bokken oprócz znajomości zasad kontroli linii centralnej, dystansu i czasu, wymaga respektowania czterech zasad aikiken: oto nashi no ken, ume no tachi, matsu no tachi oraz take no tachi. Trzy z nich zawierają element filozofii aikiken i symbolicznie nawiązują do energii przyrody.

OTO NASHI NO KEN to miecz nie czyniący hałasu. Oznacza to, że podczas wykonywania technik powinno dążyć się do wyprzedzenia zamiarów uke i wyeliminowania uderzeń miecza o miecz. Mistrz Jacek Wysocki często posługuje się stwierdzeniem, że dźwięk uderzenia miecza o miecz to ostatni dźwięk jaki słyszy niedoświadczony wojownik …

UME NO TACHI (ume – tłum. śliwa) to zasada posługiwania się energią rozpędzonego miecza z kierunku dół – gora. Techniki ume no tachi są krótkimi rozwiązaniami, przez co mocno nawiązują do sztuki dobywania miecza – iaido. W aikiken ume no tachi pozwala na szybkie rozstrzygnięcie walki, gdy bokken osiąga maksimum energii. Filozoficznie zasadę reprezentuje śliwka (zasada kwadratu i osae), która kwitnie najszybciej, bo w już warunkach zimy, jest piękna i silna ale również ulotna.

MATSU NO TACHI (matsu tłum. – sosna) to techniki rozstrzygnięcia w których bokken oddaje energię pochodzącą z jego unoszenia – opadający bokken kończy akcję obronną. Filozoficznie zasadę reprezentuje sosna (zasada trójkąta i irimi), która jest długowieczna, wytrzymała i stale przepełniona energią.

TAKE NO TACHI (take – tłum. bambus) to najogólniej techniki polegające na wykorzystaniu energii pochodzącej od akcji uke (np. zbicia gardy miecza) z zachowaniem zasady nieoporowania. Filozoficznie zasadę reprezentuje bambus (zasada okręgu i kokyu), który jest elastyczny w obliczu wiatru i wytrzymały podczas nacisku śniegu.

 

 

Aby biegle posługiwać się w aikiken należy systematycznie doskonalić umiejętność czucia właściwego dystansu (często nie patrząc na przeciwnika) i mieć idealny timing (wyczucie wejścia z techniką obronną). Biegłe posługiwanie się bokken w różnych pozycjach, praca głowy i bioder oraz wspomniany timing i dystans właściwie zastosowane pozwalają na tzw. kontrolę lini centralnej uke. Poszczególne techniki wykonywane na poziomie mistrzowskim wykonywane są w ułamku sekundy z wyprzedzeniem intencji uke. Idealne aikiken sprowadza się do reakcji instynktownych. Inaczej mówiąc nie ma czasu na myślenie jaką i kiedy zastosować technikę. Mistrzowie Giampietro Savegnago i Jacek Wysocki podkreślają, że techniki bokken to wzór aikibudo, a miecz posiada swoją duszę. Choć ćwiczymy drewnianym mieczem a nie ostrą kataną, to należy podchodzić do aikiken z dużym respektem przede wszystkim ze względu na etiologię technik. Między innymi kategorycznie należy powstrzymywać techniki kończące przed kontaktem bokken a tori z ciałem uke oraz przestrzegać zasad ceremonii (np. przekazywanie miecza, kładzenie bokken na tatami itp.)

Podstawowe działy treningu z bokken to suburi bokken , kumi tachi, tachi dori i kata.

SUBURI BOKKEN to podobnie jak w aikijo podstawowa forma opanowania techniki posługiwania się bronią – tu mieczem. Oprócz ćwiczenia cięć, pchnięć, zagarnięć, zasłon itp… równolegle w tym etapie doskonali się również pozycje z bokken (jodan no kamae, chudan no kamae, gedan no kamae, waki no kamae, hasso no kamae, tachi tori no kamae, waki tori no kamae, shin no kamae …)

Podstawowe suburi bokken:

  • zuki
  • ushiro zuki
  • kote uchi – zuki
  • shomen uchi
  • ushiro shomen uchi
  • yokomen uchi
  • gyaku yokomen uchi
  • kesa giri
  • ume no tachi
  • matsu no tachi
  • nagashi uke – zuki
  • nagashi uke gyaku yokomen uchi
  • nagashi uke gyaku shomen uchi

KUMI TACHI to dział praktycznego zastosowania elementów aikiken waza, w którym zarówno uke jak i tori posługują się bokken dla przejęcia kontroli. Podobnie jak w aikijo waza istnieje nieograniczona ilość układów, które powstają w wyniku konfrontacji uke z tori.

TACHI DORI to techniki, w których broniący się tori nie ma bokken , a uke atakuje z mieczem (techniki pochodzą głównie z daitoryu). Tachi dori uczy tego co najpiękniejsze w aikido. Przechwyt atakującego mieczem uke polega na wyczekaniu odpowiedniego momentu, w którym uke będzie pewny zwycięstwa. W dziale tym jedyną metodą rozbrojenia czy obezwładnienia uke jest intuicyjne posługiwanie się czasem tzw. katsu hayabi. W tachi dori liczy się odporność psychiczna i wyczucie intencji ataku.

KATA to podobnie jak w aikijo, indywidualne układy ciągu ustalonych suburi bokken ułożonych w logiczną akcję obronną. Podstawowe układy dotyczą kata opisanych na czterech kierunkach w interpretacji 4 uke. Istnieją również formy łączące bokken i jo.

Podstawowe kata ćwiczone w Kobayashi Ryu:

  • bokken shiho giri
  • bokken shiho giri – zuki
  • bokken shiho giri – nagashi uke (2 warianty)
  • bokken happo giri
  • Kobayashi kata bokken
  • Savegnago I kata bokken
  • Savegnago II kata bokken
  • Wysocki kata bokken I
  • Wysocki kata bokken II
Translate »