Praktyczny sprawdzian umiejętności to egzamin aikido. W aikido jak w większości tradycyjnych sztuk walki istnieje możliwość zdawania egzaminów na stopnie uczniowskie oraz mistrzowskie. Stopnie wprowadzają wśród studentów ład organizacyjny i pozwalają ujrzeć rzeczywisty poziom własnych umiejętności technicznych. Stopnie uczniowskie według kryterium trudności i poziomu zaawansowania to: 6 kyu (biały pas), 5 kyu (żółty pas), 4 kyu (pomarańczowy pas), 3 kyu (zielony pas), 2 kyu (niebieski pas), 1 kyu (brązowy pas). W przypadku najmłodszych kryterium przyznawania stopni rozszerzone jest o stopnie między stopniami kyu tzw. belki. Tak więc, dorośli na drodze do czarnego pasa mają 6 egzaminów, a dzieci mają ich znacznie więcej bo 21. Zdobycie przez dorosłego stopnia 1 dan zajmuje około 5-7 lat systematycznego treningu (codzienna 2 – 3 godzinna praktyka aikido). W rzeczywistości dzieci zdają znacznie mniej niż 21 egzaminów, bo osiągnięcie zielonego lub niebieskiego pasa wiąże się z przejściem do grupy dorosłych (gdzie nie ma już belek). Ten etap zajmuje dzieciom około 6 – 7 lat, czyli przykładowo dziecko rozpoczynające trening w wieku 5 lub 6 lat, przechodzi do grupy dorosłych jako nastolatek około 12 -13 roku życia, a stopnień 1 dan osiągnie po ukończeniu 18 roku życia (pełnoletność zresztą jest niezbędnym warunkiem możliwości przystąpienia do egzaminu na 1 dan). Stopni mistrzowskich – dan – jest dziesięć i upoważniają one do założenia czarnego pasa. Pierwsze 5 egzaminów, tzn. od 1 dan do 5 dan to egzaminy praktyczne, potwierdzające umiejętności aikidoki. Kolejne przyznawane są za staż, zasługi i propagowanie sztuki, publikacje, …itp. W praktyce potrzeba około 40 lat praktyki, żeby zdobyć stopień 7 dan lub 8 dan.

Każdy stopień ma swoje odzwierciedlenie w kolorze pasa lub belki i jest potwierdzany wpisem do licencji lub certyfikatem (jap. menjo). Egzaminy dla dzieci w PUA przeprowadzane są dwa razy w roku. Podobnie dla dorosłych, z tą różnicą, że oczekiwanie na kolejny stopień wzrasta wraz z wagą stopnia. Istnieją oczywiście ramy czasowe, które muszą upłynąć pomiędzy poszczególnymi egzaminami, no i przede wszystkim należy spełniać wymagania techniczne na dany stopień. Na starsze stopnie uczniowskie wymagany jest udział w stażach i zgrupowaniach. Ostatecznie jednak to nauczyciel podejmuje decyzję o możliwości przystąpienia do egzaminu. Zawsze wiedza i umiejętności demonstrowane w czasie egzaminu są tylko częścią wszystkich możliwości.

Jedno z pierwszych umiejętności, które powinien posiadać początkujący aikidoka to samodzielne wiązanie pasa. Istnieje kilka sposobów wiązania pasa. Pas ma znaczenie praktyczne, prawidłowo zawiązany pozwala skupić uwagę na hara. W czasie demonstracji zaawansowanych form po węźle pasa widać trajektorię ruchu bioder. Symboliczny wymiar ma również noszenie czarnego pasa (jap. kuro obi) jednego przez całą swoją drogę budo. Proszę zwrócić uwagę, że zasłużeni mistrzowie noszą stary i powycierany czarny pas. Wyjaśnię dlaczego tak się dzieje. Biały kolor początkującego aikidoki symbolizuje czystość i brak umiejętności. Kolejne ciemniejsze tony koloru pasa ukazują postęp w rozwoju budo. Osiągając czarny pas stajemy się początkującym w mistrzowskim poziomie. Stopniowo mistrzowskie rzemiosło jest na coraz wyższym poziomie, a pas przeciwnie, powoli ściera swój czarny kolor przybierając coraz to więcej bieli. Biel na czarnym pasie przypomina o nieustannym poszukiwaniu nowej wiedzy. Całość napiętnowana jest pokorą do swoich umiejętności i symbolizuje powrót do źródła. To takie wiem, że nic nie wiem w sztukach walki.

Nieustanne czerpanie wiedzy od jednego mistrza, czyli trwałe pozostawanie w relacji mistrz–uczeń, zapewnia rzetelną wiedzę o umiejętnościach swojego ucznia. Egzamin obejmuje fragmentarycznie aikido i nie jest celem samym w sobie, tj. nie zmienia nagle poziomu technicznego. Raczej stanowi narzędzie systematyzujące i weryfikujące poziom własnych umiejętności. Każdy zakończony egzamin powinien podlegać analizie i samoocenie wyznaczając drogę dla dalszego rozwoju. Z tego punktu widzenia ocenie podlegają nie tylko umiejętności techniczne. Dzieci wykazują się samodyscypliną, samokontrolą, koncentracją i zorganizowaniem. Dorośli opanowaniem stresu, siłą woli oraz ogólnie zdecydowaniem, wewnętrzną równowagą i nieugiętą postawą. Specjalne znaczenie ma to w sytuacji zaskoczenia atakiem, brakiem kontroli uke lub popełnienia błędu. W takiej sytuacji szczególnie powinno wykazać się zdecydowaniem, bez jakichkolwiek oznak słabości. Ocenie będzie podlegała reakcja na niespodziewaną zmianę warunków. Mistrzowie z kilkudziesięcioletnim doświadczeniem potrafią ocenić poziom umiejętności studenta aikido po obserwacji jednej demonstrowanej przez niego techniki.

Translate »