Mistrz Morihei Ueshiba urodził się 14.12.1883 r. w Tanabe, prowincja Wakayama. Ueshiba był dzieckiem wątłej budowy i niskiego wzrostu. Jego pierwszym nauczycielem sztuk walki był ojciec Yorku Ueshiba, uprawiający sekretny styl Aiai-ryu. Matka Morihei pochodziła ze znanej rodziny posiadaczy ziemskich. Od 1890 roku uczęszczał do szkoły religijnej Jizodera, gdzie uczył się pisania, czytania, studiował konfucjonizm i buddyzm Shingon oraz praktykował sumo i pływanie. Następnie po ukończeniu szkoły podstawowej i gimnazjum w Tanabe, zdobył wykształcenie w Instytucie Rachunkowości Yoshida i został urzędnikiem. W 1902 r. zrezygnował z pełnienia funkcji na stanowisku państwowym po udziale w manifestacji politycznej skierowanej przeciwko nowej ustawie o rybołówstwie. Niedoceniony przez ojca Morihei w osiemnastym roku życia opuszcza Tanabe i wyjeżdża do Tokio, gdzie rozpoczyna treningi kenjutsu Shinkage-ryu u Masakatsu Nakai oraz jujutsu w szkole Kito-ryu u mistrza Tozawy Tokusaburo. Po dwóch latach praktyki okrzepł fizycznie i urósł. Odznaczał się wielką wrażliwością na niesprawiedliwość, był idealistą, cały czas angażował się w pracę społeczną. Z powodu złego stanu zdrowia musiał po pewnym czasie powrócić do rodzinnego miasta. Tam wkrótce ożenił się z Hatsu Itokawa, przyjaciółką z dziecięcych lat. Trenował jakiś czas judo u Kiyoichi Takagi w Tanabe. W latach 1903-1907 Morihei służył w wojsku, brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej, okazał się wówczas doskonałym szermierzem w walce na bagnety oraz zyskał uznanie przełożonych jako niezwykle wytrzymały i odporny na trudy żołnierz. Hart ducha i przytomność umysłu w chwilach wielkiego niebezpieczeństwa otwarły Ueshibie drogę do kariery wojskowej. Awansowano go do stopnia sierżanta. W międzyczasie uzyskał prawo do nauczania walki mieczem. Los jednak zrządził inaczej. Tuż po zawieszeniu broni powaliła go choroba. Zapalenie mózgu na pół roku przykuło go do łóżka. Po ustaniu choroby Morihei przechodząc rekonwalescencję ima się różnych zawodów. W 1910 roku przychodzi na świat najstarsza córka Morihei. Gdy mija kryzys zdrowotny, Ueshiba [w ramach rządowego programu] rusza wraz z grupą 80 kolonizatorów na Hokkaido, aby założyć od podstaw wieś Shirataki. Do roku 1915 sztuki walki zeszły w życiu Ueshiby na dalszy plan, zajął się pracą na roli i działalnością społeczną. W 1917 roku Ueshiba zostaje wybrany radnym, również w czerwcu tego roku urodził się najstarszy syn Morihei, Takemori.

W roku 1915, podczas pobytu w Kubota poznał Sokaku Takedę. Szkoła Takedy stanowiła kontynuację sztuki Daito-ryu. System nauczania był bardzo staromodny. Uczniowie płacili wielkie sumy za wyuczenie każdej nowej techniki, rzadko spotykając mistrza, trenując samotnie, przebywając dużo na świeżym powietrzu, pracując dla swojego nauczyciela w jego gospodarstwie. Ueshiba przez okres stu dni odbywał wielogodzinne treningi pod okiem mistrza. Za pobierane lekcje płacił, jak na owe czasy bardzo dużo, toteż wydał prawie cały swój majątek. 15 października 1922 roku w Ayabe Ueshiba otrzymał od mistrza Takedy świadectwo Kyuju Dairi co oznaczało, że został jego asystentem i mógł prowadzić treningi jako instruktor. W 1919 roku, po pożarze w Shirataki, który doszczętnie zniszczył wioskę i na wiadomość o ciężkiej chorobie ojca Morihei Ueshiba opuścił Hokkaido. W drodze powrotnej Morihei dowiedział się, że sławny ze swych technik medytacyjnych przywódca nowej, szybko rozwijającej się religii Omoto-kyo, Onisaburo Deguchi, przebywa w Ayabe. Morihei zdecydował się na odwiedzenie go i pozostał w Ayabe do grudnia 1919 roku.

Duży wpływ na kształt współczesnego aikido wywarły zainteresowania religijne Ueshiby. Nauki Deguchiego wywarły ogromny wpływ na psychikę Ueshiby. Wyznawcy sekty Omoto-kyo szukali Boga w przyrodzie, a obserwację natury traktowali niezwykle poważnie jako modlitwę i kontemplację boskości. Wierzono w związek uniwersalnej energii z energią każdej żywej istoty, szukano sposobów ściślejszego się z nią powiązania, marzono o jej wykorzystaniu w treningu medytacyjnym. W roku 1924 sekta została oskarżona o obrazę cesarza i Deguchi musiał uciekać z kraju. W podróży do Mongolii towarzyszył mu między innymi Ueshiba. Niestety, ekspedycja ta okazała się fatalna w skutkach, bowiem wszyscy stali się ofiarami spisku ukutego przez dowódców Mandżurskich. Niebawem wszyscy dostali się do chińskiej niewoli. Onisaburo i jeszcze inni uczestnicy wyprawy zostali skazani na śmierć. Tylko szczęśliwy zbieg okoliczności sprawił, że udało im się uniknąć egzekucji i  odzyskać wolność. W okresie 1921-22 praktyka sztuki walki zaczęła stopniowo przyjmować dla Morihei coraz bardziej duchowy charakter. Coraz bardziej absorbowały go studia kotodama. Doprowadziło to w końcu do odejścia od Yagyu-ryu i Daito-ryu jujutsu i stworzenia swego własnego, oryginalnego podejścia, łączącego zasady i techniki. W 1922 roku podejście to zostało formalnie nazwane „aiki-bujutsu”, a stało się szerzej znane jako Ueshiba-ryu aiki-bujutsu.

Wiosną 1925 roku Ueshiba spotkał się z pewnym oficerem marynarki, mistrzem kendo. Przyjął jego wyzwanie i pokonał go praktycznie bez walki, ponieważ wcześniej wyczuwał kierunek zamierzonego cięcia. Ueshiba doznał serii wewnętrznych przeżyć, które doprowadziły go do połączenia filozofii walki w ręcz z zasadami etycznymi Omotokyo. Tworzy system oparty na dążeniu do harmonii z naturą i wszechświatem. Morihei dzięki odpowiedniemu treningowi potrafił wytworzyć u siebie szósty zmysł, który pozwalał mu na wyczuwanie intencji przeciwnika. Zaczęła działać znana maksyma wielu sztuk walki – „nie myśl – czuj”. Sztukę swoją nazywa aikido.

 

 

Ueshiba rozpoczyna propagowanie swojego systemu poprzez liczne, bardzo efektowne pokazy. W 1925 roku przeprowadził specjalny pokaz w Tokio dla wysokiej rangi oficerów wojska i dygnitarzy. Wśród nich był admirał Isamu Takeshita, który namawiał go do ponownego osiedlenia się w Tokio. W 1927 roku Ueshiba przeprowadza się z całą rodziną do Tokio i zakłada dojo w sali bilardowej w pałacu księcia Shimazu. Uczniami byli obok oficerów uniwersyteccy mistrzowie judo oraz służba cesarza. w 1930 roku Morihei otrzymał willę w Ushigome, w Wakamatsu-cho i rozpoczął budowę dojo. Na czas jej trwania założył czasowe dojo w Mejirodai. Właśnie tam, w październiku 1930 roku złożył mu wizytę Jigoro Kano, twórca judo. Techniki Ueshi9by wywarły na nim ogromne wrażenie. Swoje uznanie wyraził słowami: „oto moje budo idealne”. Później Kano wysłał dwóch swoich uczniów, Jiro Takeda i Minoru Mochizuki, aby ćwiczyli pod okiem Ueshiby. W 1930 roku złożył wizytę również generał Makoto Miura, który odnosił się bardzo sceptycznie do nowego budo i przybył wyłącznie w celu pokonania Morihei. Ten jednak rozwiał jego wątpliwości tak skutecznie, że Miura został jego studentem. W poźniejszym okresie na zaproszenie generała Miura, Morihei został instruktorem na Akademii Wojskowej Toyama. W kwietniu 1931 roku w Wakamatsu-cho zostało ukończone pełno wymiarowe, liczące 80 mat dojo aiki-budo, nazwane Kobukan. Aikido było więc uważane za sztukę walki bardzo praktyczną. W latach trzydziestych zajęcia aikido były prowadzone w wielu ośrodkach wizytowanych przez Ueshibę. W 1932 roku powstało Towarzystwo Promocji Sztuk Walki, którego prezesem został Morihei. W latach trzydziestych Ueshiba zajmował się praktyką kendo. We wrześniu 1939 roku zaproszono Morihei do publicznej demonstracji sztuk walki w Mandżurii. Walczył tam z byłym zapaśnikiem sumo, którego pokonał. Morihei kontynuował wizyty w Mandżurii nawet po wybuchu wojny na Pacyfiku, jako doradca różnych instytucji.

Podczas II wojny światowej i po jej zakończeniu przebywał w Iwamie w okręgu Ibaraki, gdzie poświęcał się intensywnemu treningowi, medytacji i rolnictwu. Często stwierdzał, że właśnie w Iwama doprowadził do powstania współczesnego aikido. Gdy Morihei przekroczył siedemdziesiąty rok życia, jego techniki zaczęły ulegać zmianie. Począł odchodzić od gwałtownych, nacechowanych siłą fizyczną ruchów. W następnych latach większość czasu spędzał na podróżach propagujących aikido. W 1960 roku otrzymał od rządu japońskiego Honorowy Medal z Purpurową Wstęgą. W następnym roku w Honolulu na Hawajach uroczyście otwiera Dojo Aikido. W uznaniu jego zasług, jako twórcy aikido, otrzymuje w 1964 roku od japońskiego rządu Order Wschodzącego Słońca.

15 stycznia 1969 roku, w czasie Kagami Biraki przeprowadza swój ostatni pokaz w Kokaido w Hibiya z okazji ukończenia nowego budynku. W początkach lutego przerywa nauczanie z powodu pogorszenia się stanu zdrowia. Umiera 26 kwietnia w wieku 86 lat. Jego prochy pochowano w grobie rodziny Ueshiba, w Tanabe.

 

Translate »