Zajęcia aikido odbywać powinny się w dojo tj. sali z rozłożonymi materacami. Zadbane dojo z czystym tatami sugeruje „kto tu ćwiczy?”. Czystość w aikido ma wymiar symbolu. Czyste dojo, białe i czyste kimono, czystość myśli (nie zaprzątany umysł), czystość intencji w tym brak złośliwości i rywalizacji itd… Dojo również ma swoją symbolikę. Przednia część dojo to kamiza czyli miejsce szacunku i pamięci. To miejsce dla mistrza, tu znajduje się portret – gaku – profesora aikido Morihei Ueshiby. Studenci powinni unikać siadania w tej części dojo, odwracania się tyłem do niej, czy przyjmowania lekceważącej postawy. W kierunku kamiza wykonywane są ukłony; w momencie wejścia i zejścia z tatami, rozpoczęcia i zakończenia treningu. Poniżej kilka podstawowych zasad:

  • W dobrym zwyczaju jest wchodząc na salę w drzwiach wykonać ukłon tachi rei, wchodząc na skraj tatami ukłon za rei. Każdy z nich to wyraz szacunku do miejsca, w którym studiuje się aikido oraz rodzaj czci i pamięci dla O’Sensei Morihei Ueshiby. Życzliwość i szacunek okazywane są również współćwiczącym. Poprzez ukłon można podziękować i jak również dać wyraz aprobaty. Na salę można wejść i wyjść tylko za zgodą sensei. W przypadku konieczności wcześniejszego wyjścia z treningu nauczyciel musi zostać poinformowany przed zajęciami. Podczas treningu rozmowy muszą być ograniczone do minimum, tak aby nie przeszkadzać innym.
  • Strona przeciwległa do kamiza to shimoza, najogólniej jest to miejsce przeznaczone dla uczniów. W tej części dojo uczniowie siadają w szeregu (jap. seiza seiretsu) według ustalonej kolejności. W aikido panuje swoista hierarchia wynikająca głównie ze stażu treningowego i umiejętności ćwiczących.
  • Przed rozpoczęciem treningu wszyscy uczniowie stają według poziomu zaawansowania w jednym lub kilku szeregach. Nauczyciel daje sygnał do zajęcia pozycji seiza. Kolejnym dobrym zwyczajem jest przechodzenie do seiza w kolejności posiadanych przez uczniów stopni, czyli od prawej do lewej strony. Ostatni siadają początkujący. Bezwzględną regułą jest siadanie z wyprostowanymi plecami, opuszczonymi barkami i wzrokiem skierowanym przed siebie. W przypadku spóźnienia należy usiąść w seiza na skraju maty i czekać na pozwolenie nauczyciela, by móc dołączyć do ćwiczących. Spóźnienie nie może być spowodowane niefrasobliwością i lekkomyślnością. Nie do pomyślenia jest, aby student aikido zbyt długo przebierał się w szatni czy prowadził konwersacje będące przyczyną spóźnienia.
  • Trening zazwyczaj rozpoczyna krótka medytacja. Prośba o ciszę dla medytacji określana jest przez mokuso, zakończenie medytacji odbywa się po komendzie mokuso yame. Moment medytacji poświęcony jest na psychiczne przygotowanie do treningu, wyciszenie i wyłączenie z codziennych problemów.
  • Po mokuso sensei i uczniowie wykonują kolejno: ukłon do przodu shomen ni rei, wzajemny otogai ni rei z odpowiedzią uczniów onageshimas, po czym na komendę kiritsu w pozycji stojącej trzeci ukłon tachi rei. Dalsza część zależy od inwencji sensei. Zazwyczaj po rozgrzewce sensei ustala sposób ćwiczenia zademonstrowanej techniki (jap. embu waza).
  • Rozpoczynając i kończąc ćwiczenie każdy kłania się osobie współćwiczącej. W ten sposób daje się sygnał do zmiany lub dziękuje się za wspólne ćwiczenie. Sensei może dać komendę uke kotai shimasu, która zobowiązuje do zmiany uke. Szczególnie ważne jest nie unikanie treningu z osobami zaawansowanymi. Aikido powinno być uprawiane z każdym. Osoba zaawansowana ma już pewien zasób wiedzy więc może podpowiedzieć jak należy wykonać prawidłowo technikę. Od uczniów zależy bezpieczeństwo w czasie treningu.
  • Maksymalna koncentracja jest wyznacznikiem poziomu zaawansowania. Każdy powinien wiedzieć na co może sobie „pozwolić” stosując daną technikę na uke. Prawdą jest, że mocny i zdecydowany atak uke daje mocny efekt waza. Jeśli pojawia się problem z techniką, nie powinno wykonywać się jej używając siły. Najlepiej jest poprosić o wyjaśnienia sensei. W tym celu nie woła się nauczyciela, lecz podchodzi i po prostu kłania. Można poprosić dodając onegai shimazu, co powinno skutkować zrozumieniem wakarimasu oraz podziękowaniem za wskazówkę domo arigato gozaimashita.
  • Kiedy sensei przerywa trening komendą yame, wszyscy powinni usiąść w seiza, po czym w skupieniu wysłuchać uwag i wyjaśnień. Gdy sensei skończy demonstrację, wszyscy dziękują ukłonem i powracają do ćwiczenia. Do rozpoczęcia lub wznowienia ćwiczeń służy komenda hajime.
  • Prawa strona dojo to yoseki,  jest honorowym miejscem dla wyróżnionych uczniów. Zaszczyt siadania po tej stronie dojo mają uczniowie wyznaczeni przez sensei za szczególny wkład włożony w aikido.
  • Ostatnia w hierarchi ważności lewa strona to shimoseki, można tu pozostawić torbę i klapki. Przy shimoseki mogą przebywać za zgodą sensei osoby postronne obserwujące trening.
  • Zdarza się czasami, że w dojo mistrz jest nieobecny. Wówczas obowiązki sensei przejmuje najstarszy rangą senpai lub wyznaczony asystent. Gdy mistrz jest już obecny w dojo asystent zobowiązany jest podejść i poprzez ukłon przekazać mu prowadzenie dalszych zajęć.
  • Po komendzie sore made powinno zająć się pozycję seiza. Dalej w kolejności wykonywane są trzy ukłony. Pierwszy w stronę kamiza, drugi wzajemny nauczyciela do uczniów i w odpowiedzi uczniów do nauczyciela, a trzeci wzajemny do osób lub osoby współćwiczącej.
  • Końcowe ukłony na „zbiórce” wykonywane są według identycznych zasad jak na początku treningu. Wyjątek stanowi odpowiedź uczniów po ukłonie wzajemnym otogaini reidomo arigato gozaimashita – co stanowi wysoce grzecznościową formę podziękowania za wspólny trening.
  • Schodząc z tatami wykonujemy ukłon w kierunku kamiza. Ukłon, który przypomina o szacunku do miejsca w którym doskonali się aikido oraz upamiętnia czas poświęcony na trening.
Translate »